Samsun



"Karadeniz sahil şeridinin orta bölümünde Yeşilırmak ve Kızılırmak nehirlerinin Karadeniz'e döküldükleri deltalar arasında yer alan Samsun ili 9,083 Km²'lik bir yüz ölçüme sahiptir. Coğrafi konum olarak 40° 50' - 41° 51' kuzey enlemleri , 37° 08' ve 34° 25' doğu boylamları arasındadır. Kuzeyinde Karadeniz'in yer aldığı ilimizin komşuları; doğusunda Ordu , batısında Sinop, güneyinde Tokat ve Amasya ,Güney batısında ise Çorum illeridir. Samsun İli yeryüzü şekilleri bakımından üç ayrı özellik gösterir. Birincisi güneyindeki dağlık kesim, ikincisi; dağlık kesimle kıyı şeridi arasında kalan yaylalar, üçüncüsü; yaylalarla Karadeniz arasındaki kıyı ovalarıdır. Kızılırmak ve Yeşilırmak akarsularının delta alanlarında oluşmuş kıyılarında, yurdumuzun tarımsal potansiyeli en yüksek ovalarından Bafra ve Çarşamba ovaları yer almaktadır."

İklim

Samsun genellikle ılıman bir iklime sahiptir. Ancak sahil şeridi ve iç kesimlerinde iklim iki ayrı özellik gösterir. Sahil şeridinde (Terme, Çarşamba, Tekkeköy, Canik, İlkadım, Atakum, Bafra, Alaçam,19 Mayıs ve Yakakent ) Karadeniz ikliminin etkileri görülür. Bunun için sahil şeridinde yazlar sıcak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. İç kesimler (Vezirköprü, Havza, Lâdik, Kavak, Asarcık ve Salıpazarı) yüksekliği 2.000 metreyi bulan Akdağ ve 1.500 metreyi bulan Canik dağlarının etkisi altında kalır. Buradaki dağların etkisinden dolayı kışlar soğuk, yağmur ve kar yağışlı, yazlar ise serin geçer. Sıcaklık ve yağış yönünden Samsun hiç bir bölgeye benzemez. Samsun’da aynı gün içerisinde havanın bir kaç kez değiştiği görülür. Bazı yıllar kış ortalarında yazdan günler yaşanır. Sahil şeridinde kar ile kaplı günlerin sayısı 2-3 günü geçmez. İç kesimlerde ise kar yağışından bazen ulaşım aksar. Yıllık ortalama sıcaklık 15 °C’dir. Yıllık ortalamalara göre en sıcak geçen aylar; Temmuz (23,1 °C) ve Ağustos (23,2 °C), en soğuk geçen aylar ise Ocak (6,9 °C) ve Şubat (6,6 °C) aylarıdır. En yüksek sıcaklık ortalaması, yıllık 18,1 °C, en düşük sıcaklık ortalaması ise 11 °C’dir. İlin sahil kesiminde ölçülen sıcaklıklar ile sahilden 10-15 km iç kısımlarda ölçülen sıcaklıklar arasında 10 °C’ye varan farklılıklar bulunmaktadır. Özellikle kış aylarında deniz kıyısından uzaklaştıkça iç kısımlara doğru gidildiğinde sıcaklık değerleri büyük değişim göstermektedir. Güneş, Temmuz ve Ağustos aylarında çok etkilidir. Karla örtülü gün sayısının olduğu aylar; Aralık (2 gün), Ocak (3 gün), Şubat (4 gün), Mart (2 gün) ve Nisan (1 gün) olup, 1993 yılı Kasım ayında 1 gün ve 1995 yılı Nisan ayında 1 gün kar örtüsü tespit edilmiştir. En yüksek kar örtülü gün sayısı Şubat ayında 4 gün olarak belirlenmiştir. Donlu gün sayısı yıllık ortalama sekizdir. Yıllık ortalama yağış ülke ortalamasının üzerindedir (676,5 mm). Buna karşılık ildeki yağış oranı, Batı Karadeniz Bölgesi illerindekinden farklıdır. İlde yağış en çok Ekim (86,5 mm) ve Kasım (81,2 mm) aylarında olmaktadır. İlin doğusundaki yağış miktarı batısına göre daha fazladır. Yıllık ortalama yağışlı gün sayısı 156 gün civarındadır. Samsun, kuzey rüzgârlarına devamlı olarak açıktır. En şiddetli esen rüzgârın yönü güney-güneybatı olup, bu rüzgârın adı Aralık ayında esen Kıble rüzgârıdır.

Bitki Örtüsü

Verimli Çarşamba ve Bafra Ovaları ile bu ovalara hayat veren Yeşilırmak ve Kızılırmak, Samsun'un belirgin coğrafi karakteristik özellikleridir. Bu ovalarda yetiştirilen tarımsal ürünler, bölgemizin ticari ve sınai varlığının da asıl etkenleridir. İlimizin 957.888 ha toprak büyüklüğünün % 46.87 si tarım alanı olup, bu alanlarda başta tütün, buğday, pirinç, şekerpancarı, mısır, fındık, ayçiçeği, meyve ve sebze olmak üzere, çok çeşitli ürün yetiştirilmektedir. İlin tarımsal durumu nedeniyle, tarıma dayalı sanayinin teşviki ve geliştirilmesi gereklidir.

Flora

TR83 Bölgesi’nde yer alan Samsun İli ormanları çeşitli tıbbi, hoş kokulu, endüstriyel ve süs bitkileri türleri ile bitki örtüsü ve yabanıl hayvan çeşitliliği bakımından zengin olup, ana ağaç türü olarak, deniz seviyesinden 400 m yüksekliğe kadar kızılçam, kızılağaç, kestane, çınar, ıhlamur, 400 m ile 900 m arasında karaçam, meşe gürgen, 900 m üzerinde ise sarıçam, köknar ve ardıç türleri mevcuttur. TR83 Bölgesi’nde yaklaşık 4.000 endemik bitki türü bulunmakta olup, safran, kekik, salep, adaçayı, nane, ısırgan, oğulotu, defne, mersin, düğün çiçeği, kuşburnu, sumak, çiğdem, geven, papatya, sığır kuyruğu, su kamışı, hasır sazı, ebegümeci, ıhlamur, kestane, kızılcık, ahlat, alıç, böğürtlen, ahududu, melengiç, madımak, ballıbaba, mahlep, kapari doğal olarak yetişen başlıca bitkilerdir. Dağ çileği, safran ve çavuş üzümü bölgeye özgü çeşitlerdir. Arazi yapısı ve iklim özellikleri nedeni ile Samsun İli büyük zenginlik göstermektedir. Yağışın yıl içinde dağıldığı, sıcaklık farkının az olduğu bu bölgede bol orman alanlarına rastlanır. Kıyı şeridinde 200–300 m yükseltiye ve vadi ağızlarında birkaç km içerilere kadar uzanan yeşil çalılıklar bir yalancı maki şeridi görünümündedir. Akdeniz tipin göre daha sık ve uzun boylu olan bu maki formunu defne, kocayemiş, sandal, orman gülü, kızılcık, yabani fındık, akçakesme, geyik dikeni, böğürtlen ve sarmaşıklar oluşturur. Kızılırmak ve Yeşilırmak deltalardaki düzlüklerde yakın zamana kadar dişbudak, kızılağaç, akçaağaç, kavak ve meşelerden oluşan geniş düzlük ormanları ve subasar ormanları yer almaktaydı. Ancak bunların büyük bir kısmı tahrip edilmiş, geriye küçük orman parçaları kalmıştır.

Fauna

Bölge yaban hayvanları için doğal bir ortam özelliği oluşturur. Bölge yabanıl hayvanları; ayı, sansar, tilki, çakal, kurbağa, yılan, kirpi, yarasa, porsuk, kurt, tavşan, karaca, geyik, yabani domuz, gelincik, sincap, kaplumbağa, kertenkele, vaşak, kınalı keklik, karatavuk, doğan, kartal, çulluk, şahin, su tavuğu, kılkuyruk, elmabaş, üveyik, karabatak, balıkçıl, leylek, kırlangıç, bıldırcın, bülbül, baykuş, ağaçkakan, kırlangıç, deniz kenarında martı, iç sular ve göllerde sazan, kefal, alabalık, yayın, su yılanı, mersin balığı, tatlı su kaplumbağası, kurbağa türleri, semenderler gibi canlılardan oluşmaktadır.

Ekonomik Yapı

Samsun İlinin ekonomik yapısını oluşturan sektörlerin başında tarım sektörü gelmekle birlikte sanayi, hayvancılık ve turizm de önemli bir yer işgal etmektedir. İl ekonomisinde büyük etkisi olan tarımsal ürünler; buğday, tütün, mısır, ayçiçeği, şeker pancarı, fındık, çeltik ve sebzedir. İl tarımında önemli bir yere sahip olan Bafra ve Çarşamba ovaları toplam 122.410 hektarlık tarım alanına sahiptir. Buralarda yetişen sebzeler (domates, biber, kavun, karpuz, vb.) öncelikle bölge ihtiyacını gidermekle birlikte, yurdun dört bir yanına da pazarlanmaktadır. Tarım bu bölgede ağırlıklı sektör olduğundan Samsun İli istihdam yapısı da ilk aşamada tarımdan etkilenmiştir. İstihdam gücünün % 67'si tarımsal alanda çalışmaktadır. Bununla birlikte, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Türk Cumhuriyetlerine yakınlığı, deniz, kara, hava ve demir yolu ulaşım imkânlar ile büyük potansiyele sahip bulunan İlimiz sanayide istenilen seviyede gelişme gösterememiştir. Samsun İli imalat sanayiinin yaratmış olduğu katma değerinin % 55.6'sı kamu, % 44.4 'ü ise özel sektör tarafından gerçekleştirilmektedir. Samsun, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin en büyük kentidir. Kentin Nüfus yoğunluğu sebebiyle ticari ve sınai yaşantısı canlıdır. Özellikle 1980 yılından sonra kentte daralan istihdamın geliştirilmesi için endüstri çağına uygun olarak gerek kent civarında gerekse ilçelerinde küçük sanayi siteleri oluşmuş, istihdam yavaş yavaş sermaye yoğun olan küçük işletmelere doğru yönelmeye başlamıştır. Bunların yanı sıra Organize Sanayi Bölgeleri de önemli katkılar sağlayacak duruma gelmek üzeredir. Samsun ve yöresindeki imalat sanayiinde üretilen ürünlerin en önemlileri; çimento, gübre, bakır, yapay jüt, oto yedek parçası, muhtelif boyutlarda pompa, mobilya ve tekstil, demir, hazır giyim, ilaç ve tıbbi aletlerdir. Büyük ve orta ölçekli işletmelerin yanı sıra, küçük ölçekli işletmelerde emek yoğun bir şekilde kalorifer kazanı, PVC tesisleri, zirai alet ve makineleri, bakır mamulleri, inşaat demirleri, plastik poşet, muhtelif şekerleme, reçel ve sanayi tipi mutfak eşyası yapan küçük tesisler de mevcuttur. Samsun' da yapılan hayvancılık tamamen ailelerin kendisini geçindirmesine yöneliktir. Turizmin Samsun ekonomisindeki payı az olmakla birlikte il merkezinde olduğu gibi ilçe ve köylerde de gezip görülmeye değer çok sayıda tarihi ve turistik yerler mevcuttur. Yaz aylarında denizden ve kumdan yararlanılabildiği gibi kış aylarında da av turizmi yapılabilmektedir.

Samsun İlçeleri

Ladik : Samsun’a 82 km uzaklıkta. Kuzeyinde Kavak, doğusunda Taşova ve batısında Havza ile çevrili, güneyde ise Amasya’ya komşu. İlçede kışlar uzun ve sert, yazlar ise serin geçmektedir. Yüzölçümü 575 km2’dir. Samsun şehir merkezine 75 km mesafededir. 2013 sayımlarında nüfusu 17.230 olarak belirlenin ilçenin 56 köyü vardır.

Canik : Canik, Samsun'un Devgeriş deresiyle Mert Irmağı arasında Karadeniz'den içeri doğru uzanmış şirin bir yerleşim yeridir. Beldenin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Canik Dağlarının Karadeniz'e doğru uzantısı olan tepeler, Batısında Mert ırmağı ve Gazi Beldesi, Doğusunda ise Kutlukent bulunmaktadır. 93.721 kişilik nüfusa sahip ilçenin 39 köyü vardır.

Terme : Terme Karadeniz Bölgesinin Orta Karadeniz bölümünde denizden 5 km. içeride kurulmuş Samsun iline bağlı bir ilçedir. Samsun'a uzaklığı 58 km’dir. İlçenin Kuzey’inde Karadeniz, Doğusunda Ünye ve ikizce, güneyinde Akkuş, Batısında Salıpazarı ve Çarşamba ilçeleri yer almaktadır. Kuzeyinde kıyı ovası uzanmakta, güneyinde Canik dağları. En yüksek noktası 450 m’dir. Kara Orman’dan doğan Terme Çayı ilçeyi tam ortasından ikiye bölerek Karadeniz’e dökülür. Karadeniz ile Terme ilçesi arasında denize yakın bölgede birbirlerine doğal kanallarla bağlı olan Akgöl ve Simenit (Simenlik) gölleri yer alır. 73.615 nüfuslu ilçenin 57 köyü vardır.

Tekkeköy : Samsun - Trabzon karayolunun 13 km’sinde güneye doğru 1 km içeride yer alan Tekkeköy’ün 50.124 nüfus ve 47 köyü vardır. Tekkeköy deresinin kıyı ovasına açıldığı kesimde açılmıştır. İlçe topraklarının üçte birini Çarşamba ovasının devamı oluşturur.

Vezirköprü : Vezirköprü Orta Karadeniz bölgesinde, Samsun'un güneybatısında yer alıyor. Samsun şehir merkezine 111 km mesafededir. Doğusunda Havza, batısında Boyabat ve Osmancık, güneyinde Gümüşhacıköy ve Merzifon, kuzeyinde Alaçam ve Bafra ilçeleri ile çevrilidir. İlçe merkezinin denizden yüksekliği 339 m. olup 370 - 400 m. yükseklikteki tepelerle çevrili bir çanak içerisindedir. Batısında en yüksek yeri olan Kunduz Dağları (1783 m), Güneyindeki Kale Tepe (1450 m), güney - batıda Tavşan dağları ile Keltepe Kızılırmak vadisine bakan yamaçlara Ormanlarla kaplıdır. İlçenin batısında Kunduz yaylası, kuzeyinde Kabalı yaylası, güneybatısında Tavşan Dağı yaylası yer alıyor. En önemli akarsuyu merkezden 15 km. uzaktan geçen Kızılırmak'tır. 101.715 nüfuslu ilçenin 135 köyü vardır.

Asarcık : Samsun’un 44 km güneyinde yer alan küçük bir ilçedir. Yüzölçümü 214 kilometrekare olan Asarcık ilçesi; doğuda Çarşamba –Ayvacık ilçeleri, batıda Kavak ilçesi, kuzeyde Samsun merkez ilçe, güneyde de Ladik ve Amasya ili Taşova ilçesi ile çevrilidir. Asarcık kendisine bağlı Kesealan – Ayaklıalan köyleri ile Çarşamba ve Ayvacık ilçelerine, Yaylaköyü ile Tekkeköy ilçesine, Akyazı ve Musaağa köyleri ile Samsun Merkez ilçeye, Uluköy – Aşuru – Koşaca köyleri ile Kavak ilçesine, Sakızlık-Armutluköy-Yeniömerli köyleri ile Ladik ve Taşova ilçelerine sınırdır. Asarcık coğrafyası göz önüne alındığında sınırları oluşturan köyler yüksek köylerdir. Bu köyler genel olarak yörede bulunan dağların eteklerine yerleşmiş durumdadır. Dağlar ve söz konusu köylerin yerleştiği alan hisar biçiminde olduğu için Hisarcık diye anılmakta imiş. Asarcık merkezi ve diğer köylerin yerleşmiş olduğu alan ise küçük düzlük ve tepeciklerden oluşmaktadır. İlçenin nüfusu 17.783'tür.

İlkadım : İlçe yüzölçümü toplam 152,28 km2 nüfusu 312.248, toplam köy sayısı 11’dir. (İlkadım İlçesi Samsun ilinin merkezinde yer alır. İlçemiz, batısında Atakum, doğusunda Canik, güneyinde Kavak ilçeleri ve kuzeyde ise Karadeniz ile komşudur. Yeryüzü şekilleri bakımından üç ayrı özellik gösterir. Birincisi güneyindeki dağlık kesim, ikincisi; dağlık kesimle kıyı şeridi arasında kalan yaylalar, üçüncüsü yaylalarla Karadeniz arasındaki kıyı ovalarıdır. Kürtün ve Mert Irmağı arasında, Kuzeyden Güneye uzanan topraklar üzerinde yer alır. Kıyı uzunluğu toplam 7,5 km'dir.

Bafra : Bafra Karadeniz'e 20 km. uzaklıkta, denizden yüksekliği 20 m olan ve Kızılırmak'ın biriktirdiği birikinti ovası üzerinde kurulmuş bir ilçemizdir. İlçe doğusunda ve kuzeyinde Karadeniz, batısında Alaçam, güneyinde Kavak ilçeleriyle çevrilmiştir. Yüz ölçümü 175.000 hektar. Samsun'a uzaklığı 51 km’dir. 2013 sayımlarına göre 142.812 kişilik nüfusa sahip ilçenin 115 köyü bulunmaktadır.

19 Mayıs : Ondokuzmayıs İlçesi Samsun'a 33 km. uzaklıkta, Samsun-Sinop Devlet karayolu üzerindedir. Kızılırmak nehrinin meydana getirdiği delta ovasının doğu ucunda yer alan ilçenin denizden yüksekliği 10 m’dir. İlçe merkezinin kuzeyinde kalan topraklar Kızılırmak'ın oluşturduğu Ovanın bir bölümünü teşkil eder. Bu alanda Balık Göllerinin bir kısmı bulunmaktadır. Ondokuzmayıs doğusunda Samsun, batısına Bafra, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Samsun ve Bafra ilçeleri ile çevrilidir. En yüksek yeri Nebiyan Ormanlarının bulunduğu güneyindeki tepedir. 24.454 nüfuslu ilçenin 22 köyü vardır.

Alaçam : İlçe Karadeniz'in güneyinde Samsun'a 78 km, Sinop’a 90 km uzaklıktadır. Doğusunda Bafra, batısında Yakakent ve Durağan, güneyinde Vezirköprü ilçeleriyle komşudur. Kuzeyi Karadeniz'le çevrilidir. Yüzölçümü (köyleri ile birlikte) 463 km2'dir. İlçe merkezi ise 40 km2'dir. Gerek yağış gerekse sıcaklık yönünden sürekli farklılıklar görülmekle birlikte genellikle yazları yağışlı ve sıcak, kışları yağışlı ve ılık geçer. Yağmur daha çok İlkbaharda düşer. Ulu çay, Gökçeboğaz ve Yenice çayları önemli akarsularıdır. İlçenin nüfusu ise 28.162'dir.

Yakakent : Yakakent Karadeniz kıyısında Sinop il sınırı ile Samsun il sınırı arasındaki geçit noktasındadır. Samsun iline bağlı olan ilçenin Samsun'a uzaklığı 84 km’dir. Doğusunda Alaçam, Batısında Gerze, Güneyinde Canik Dağları, Kuzeyinde Karadeniz yer almaktadır. 9074 nüfuslu ilçenin 13 köyü vardır.

Atakum : 26 köyü bulunan Atakum Doğusunda İlkadım, batısında 19 Mayıs ilçeleri ile komşudur. Kuzeyi Karadeniz’le çevrilidir. İlçe nüfusu 149.226’dır. Şehir merkezine uzaklığı 10 km’dir.

Salıpazarı : Samsun'a uzaklığı 54 km. olan ilçenin, Güneyi Erbaa ve Akkuş, Doğusu Terme, Batısı Ayvacık, Kuzeyi ise Çarşamba ilçeleriyle çevrilidir. Salıpazarı'nın denize kıyısı yoktur. İlçenin kuzeyi düzlük, güneyi engebelidir. Yeşilçay ve Terme çayı ilçe merkezinde kesişmektedir. Bu çaylar üzerinde üç köprü vardır. Salıpazarı ile Gökçeli köyünü Kurt köprüsü, Yavaşbey köyünü ise Maviren köprüsü birbirine bağlar. İlçenin nüfusu 19.623, toplam köy sayısı ise 33’tür.

Ayvacık : Ayvacık Canik dağlarının kuzey eteklerinde, Yeşilırmak vadisinde, Suat Uğurlu Baraj gölünün kıyısında yer almaktadır. Bu uzun vadide bir de Hasan Uğurlu Baraj gölü bulunmaktadır. İlçenin en yakın komsusu 28 km. kuzeyindeki Çarşamba ilçesidir. Samsun'a uzaklığı ise 62 km’dir. Nüfusu 22.444 olan ilçenin 35 köyü vardır.

Çarşamba : İlçe Samsun-Ordu karayolu üzerinde ve Yeşilırmak'ın iki yakasında Çarşamba ovası üzerinde kurulmuştur. Doğusunda Terme, batısında Tekkeköy, Kuzeyinde Karadeniz kıyıları, Güneyde ise Ayvacık ve Salıpazarı ilçeleri ile sınırlanmıştır. Samsun il merkezine 35 km mesafedeki ilçenin 136.184 nüfusu ve 118 köyü vardır.

Kavak : Samsun-Ankara karayolu üzerinde Samsun'un güneyinde bulunan Kavak ilçemiz, şehir merkezine 50 km mesafededir. Karadeniz'i İç Anadolu, güney ve batı Anadolu'ya bağlayan önemli bir kavşakta bulunan Kavak, ulaşım yönünden büyük avantajlara sahiptir. Samsun - Ankara - İstanbul ana karayolu üzerinde yer alması, içinden demiryolu hattının geçmesi, Samsun limanına yakın olması, Samsun Havaalanı'na kısa mesafesi yatırım için önemli cazibeler oluşturmakta ve ilçenin geleceği için de büyük umut vaat etmektedir. 20.604 nüfuslu ilçenin 86 köyü vardır.

Havza : Samsun'a uzaklığı 86 km. olan ilçenin kuzeyinde Bafra Güneyinde Amasya'nın Suluova ve Merzifon, batısında Vezirköprü, doğusunda Ladik ve Kavak ilçeleri yer alır. Bu dağların etekleri yayla konumundadır. En önemli Akarsuları; Tersakan, Derinöz ile İstavruz'dur. 2013 sayımlarına göre 42.791 nüfusu olan ilçenin 81 köyü vardır.